Gündelik hayatın içinden dramatik öyküler

MUSTAFA NURULLAH CELEP

Günümüz hikâyeciliğinde gündelik hayatın gerçeklerinden bahseden metinlerin varlığı sonludur. Hikâyeciler daha çok muhayyel bir hikaye evreninden soyut “kaçış metinleri” yazmakla yetiniyor ve gerçeğe sadakatle bağlı eserler ortaya koymuyorlar. Ne ki durum/vaziyet bu türlü de olsa nadirattan muharrirler, öykülerinde “gerçeğin türküsünü” söylemeye devam ediyorlar. Bu nadir/istisnai müellifler içinde denemeci-hikâyeci müellif Selvigül Kandoğmuş Şahin, son kıssa kitabı Senden Daha Hoşu Yok isimli yapıtında (Okur Kitaplığı, Nisan 2022) içinde yaşadığımız aktüel hayatın dramatik gerçekliğini etkileyici bir lisan ve anlatım özelinde şekillendirmesiyle benzerleri ortasında farklılaşıyor.

ALT KATMAN İNSANLARIN DRAMI

Şahin, kitabının birinci kısmında daha çok alt katman ve mağdur edilmiş genç diyebileceğimiz insanların dramına eğiliyor. Örneğin “Uğrun uğrun kaş altından bakınca” kıssasında Şahin, kâğıt toplayıcısı bir öykü bireyinin platonik aşkını mevzu edinir. Bu kişi annesi tarafından terk edilmiş ve mütevazı bir barakada kitaplarla yaşamaktadır.

Bu beşerler çağdaş dünya tarafından yara almış, Modernizm’in gadrine uğramış mağdur bireylerdir. Fakirdirler ve yoksullukla uğraş içindedirler. Örneğin “Tüm sokaklar denize açılır”ın Hüseyin’i de bohem yaşayışı içinde kırık bir hayat yaşar. Hocasının, annesinin dayanağı ve dualarıyla bataklıktan kurtulmak için belli-belirgin bir samimi çırpınış içindedir.

Senden Daha Hoşu YoknSelvigül Kandoğmuş ŞahinnOkur Kitaplığın2022/248 sayfa

Genel olarak Selvigül Kandoğmuş Şahin’in kalemi, kırık ve mağdur edilmiş hayatlara odaklanır. Oralardan bir dram çıkarır muharrir. Çıkarırken de his yüklü anlatımını hiç elden bırakmaz. Epey şiirli ve estetik bir kalemi vardır. Yazarken ressam oluşundan mülhem, kartpostallara has İstanbul görünümleri çizer. Görsel yazınsal bir yeteneği vardır. Anlatırken fotoğraf oluşturur ve bu sayede okuyucunun görsel imgelemini doyurucu bir çalışması vardır. Bu his içre anlatım, samimiyet içerdiği için de okuyucu kıssa bireyleriyle özdeşlik kurmakta zorlanmaz. Kıssayı bir de bu sayede okuyucu yaşar, hisseder ve deneyim eder. Burada bir nevi “öz-dramatizasyon” diyebileceğimiz bir yaşantı tecrübesi mevcuttur. Buna empatik bir duygudaşlık da diyebiliriz.

KIRIK HAYATLARIN HİKÂYECİSİ

Yazarın sonraki kıssaları olan “Çöl ve Kuyu”, “Fenomenin Ölümü”, “Leke”, “Sükûn bulmanız için…”, “Covid 19 Sorgu Odası” metinlerinde de çağdaş yaşamanın açmazlarına odaklanır Şahin. Genel olarak Şahin’in kalemi, “çıkmazdaki insanın” meselelerine odaklıdır. Bu beşerler, ya umduğunu bulamamış bir işçi-göçmen, ya bohem yaşayışı için bir problemli figür, ya da çağdaş dünyanın belalarına maruz kalmış mağdur şahıslardır. Buradan hareketle, daha evvelki yazılarımızda da belirttiğimiz üzere, muharririn kıssaları bilinçaltının soyut ve tabansız karanlığından bahsetmek yerine, somut ve gündelik hayatın içinden sorunların konuşulduğu/tartışıldığı ve insanoğlunun dünya imtihanına dair problematik içeren metinlerdir.

Şahin’in kaleminin bir öbür özelliği de öykü şahıslarının inançlı ve inançlarıyla dünya ortasında gayret veren içtenlikli karakterler olmalarıdır. Bu kıssa şahıslarının lisanlarından dua ve niyaz hiç eksik olmaz ve Allah’a içtenlikle yönelirler. Dünya hayatının meseleleriyle baş edebilmeye dair sağlam bir tutamak noktasıdır dua bu manada. Bu şahıslar inançlı ve mütedeyyin özellikte insanlardır ve çoğunlukla da evlatlarını dünya bataklığından kurtarmak için uğraş sarf ederler.

FARKLI BAKIŞ AÇILARI

Şahin kıssa kitabının ikinci kısmında “görme”, “bakış açısı” meselesine odaklanır. Hiçbir şeyin gördüğümüz üzere ya da göründüğü üzere olmadığını, bakış açılarına nazaran değişen gerçeklerin olabileceğini, dışarıdan gördüğümüz insanlara önyargıyla yaklaşmamak gerektiğini, kıssa formatında tartışır ve hikemî istikameti güçlü metinler ortaya koyar. Bu metinlerin bir öteki özelliği de klâsik ile çağdaşı buluşturma uğraşıdır.

MELODRAMATİK ANLATIM

“Derviş Kedi Gültekir” ve “Sen de gitme” kıssaları, duygusal anlatım bazında ele alabileceğimiz kitabın en zayıf iki halkasını oluşturuyor. Şahin, bu iki öyküde melodramatik bir lisan ve üslupta çoka kaçtığını, bu iki kıssanın his dozunun, yani kantarın topuzunun biraz fazla kaçtığını tabir etmek mümkündür. “Derviş Kedi Gültekir” öyküsü, kişileştirme sanatına nazaran biçimlendiği halde, muharririn kıssayı aktarırken duygu-yoğun bir anlatımı tercih ettiğini, bu tercihte de bir iskelet olarak somut olayı anlatmak yerine okuyucuların hislerine fazla abandığını söyleyebiliriz.

“Sen de Gitme” kıssası de bu duygu-yoğun anlatımdan hissesini alır ve duygusal seslenişler, nidalar, yakarışlar, içlenmeler ve dualarla annenin kıza, kızın anneye yönelik duygu-içre dokunaklı haykırışlarıyla metin sonlanır. Burada bir öykü anlatmak yerine duygu-durum betimlemesi kelam bahsidir. İçli-duyarlıklı bir anlatıcıdır Şahin. Öykü bireyleriyle ortasına uzaklık koymaz, samimiyet ve doğallıkla okuyucunun anlatılanla özdeşlik kurmasını sağlar.

Hasılı kelâm, müellifin 6. kıssa kitabı “Senden Daha Hoşu Yok” isimli yapıtı, soyut ve içe hakikat yönelen, olaysız ve somut öykü bireylerinden mahrum bugünün çağdaş hikaye atmosferinde, asıl ve asıllı gereksinimimiz olan gündelik hayatın içinden ve ortasından somut kıssa damarıyla benzerleri ortasındaki farklılığını daha bir belirginleştiriyor.